RBIનો મોટો નિર્ણય, બજારમાંથી ₹1 લાખ કરોડ પાછા ખેંચશે

ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં વધી રહેલી વધારાની રોકડને ઘટાડવા માટે મોટું પગલું લીધું છે. RBIએ જાહેરાત કરી છે કે તે ત્રણ તબક્કામાં કુલ ₹1 લાખ કરોડની સરકારી સિક્યોરિટીઝ વેચશે. RBI અનુસાર, હાલની અને ભવિષ્યની લિક્વિડિટી સ્થિતિની સમીક્ષા કર્યા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ અંતર્ગત પ્રથમ OMO Sale Auction 17 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ₹50,000 કરોડ માટે યોજાશે. ત્યારબાદ 21 સપ્ટેમ્બર અને 28 સપ્ટેમ્બરે ₹25,000 કરોડની બે હરાજી કરવામાં આવશે.

OMO Sale શું છે?

Open Market Operation એટલે RBI દ્વારા સરકારી બોન્ડ અને સિક્યોરિટીઝની ખરીદી અથવા વેચાણ કરવાની પ્રક્રિયા. જ્યારે બજારમાં વધારે રોકડ હોય ત્યારે RBI સરકારી સિક્યોરિટીઝ વેચે છે, જેથી બેન્કો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસે રહેલી વધારાની રોકડ સિસ્ટમમાંથી બહાર જાય છે. બીજી તરફ, જ્યારે બજારમાં રોકડની અછત હોય ત્યારે RBI સરકારી સિક્યોરિટીઝ ખરીદીને લિક્વિડિટી વધારે છે.

RBIએ આ પગલું કેમ લીધું?

છેલ્લા કેટલાક સમયથી બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં વધારાની લિક્વિડિટી વધી રહી છે. વિદેશી ચલણ પ્રવાહ અને RBIની અન્ય કામગીરીને કારણે સિસ્ટમમાં મોટી માત્રામાં રોકડ ઉપલબ્ધ થઈ છે. જેના કારણે ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો પર દબાણ આવી શકે છે. વધારાની લિક્વિડિટીથી જો બજારમાં પૈસાનો પ્રવાહ વધુ વધી જાય તો મોંઘવારી પર અસર પડી શકે છે. તેથી RBI લિક્વિડિટી સંતુલિત રાખવા માટે OMO Salesનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

શેરબજાર અને રોકાણકારો પર અસર

RBIના આ પગલાથી સરકારી બોન્ડ માર્કેટ અને વ્યાજ દરો પર અસર જોવા મળી શકે છે. સરકારી બોન્ડના યીલ્ડમાં વધારો આવી શકે છે તેમજ બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં વધારાની રોકડ ઘટી શકે છે. વ્યાજ દર અંગે બજારની અપેક્ષાઓમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જોકે RBIનું મુખ્ય લક્ષ્ય અર્થતંત્રમાં લિક્વિડિટીનું સંતુલન જાળવવાનું છે, જેથી વૃદ્ધિ અને મોંઘવારી બંને વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન રહે.

આ પણ વાંચો: NPCIનો FY26માં ચોખ્ખો નફો 12% ઘટીને ₹1,362 કરોડ થયો, આવક 21% વધી

શા માટે મહત્વનું છે?

RBIનું આ પગલું દર્શાવે છે કે કેન્દ્રીય બેંક બજારમાં ઉપલબ્ધ રોકડની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. લિક્વિડિટીનું યોગ્ય સંચાલન નાણાકીય સ્થિરતા અને અર્થતંત્રના સ્વસ્થ વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા નીચે આપેલી લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VbDPNhHISTkJEDTirJ16