સ્ટાર્ટઅપથી સ્ટોક માર્કેટ સુધીઃ ન્યુ એજ સ્ટોક્સમાં 67,000 કરોડનું જંગી રોકાણ ચાલુ વર્ષે છૂટું થયું

અમદાવાદઃ નવા યુગની કંપનીઓમાં બલ્ક અને બ્લોક ડીલ્સનો આંકડો 2026ના વર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં 67,000 કરોડને વટાવી ગયો છે અને તે વર્ષ પૂરુ થતાં સુધીમાં એક લાખ કરોડને વટાવી જાય તો પણ આશ્ચર્ય નહીં થાય. વેન્ચર કેપિટલ ફંડ્સ, પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી ઇન્વેસ્ટર્સ અને અન્ય શેરધારકોએ આઇપીઓ પછીના લોક-ઇનનો અંત આવતા તેમના રોકાણની રોકડી કરવા દોટ લગાવી હતી.

પ્રાઇમ ડેટા બેઝના નવા યુગની કંપનીઓના રોકાણના આંકડા મુજબ પહેલી જાન્યુઆરી 2026થી 18 સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે કુલ 153 વેચાણ વ્યવહાર દ્વારા 67,170 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ આ રોકાણકારોએ છૂટું કર્યુ હતુ. મે મહિનામાં જ આ પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો હતો. મેમાં લગભગ 61,640 કરોડનું રોકાણ આ રીતે પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી, વેન્ચર કેપિટલ ફંડ્સ અને પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારોએ છૂટું કર્યુ હતું. જ્યારે અગાઉના ચાર મહિનામાં 5,530 કરોડનું રોકાણ જ છૂટું કરાયું હતું. જો કે આ શેર વેચાણ ગણતરીના મોટા લિસ્ટેડ સ્ટાર્ટ અપ પૂરતુ મર્યાદિત હતું. એકલા લેન્સકાર્ટ, પેટીએમ અને ગ્રોમાં જ રોકાણકારોએ રૂ. 35,000 કરોડનું રોકાણ છૂટું કર્યુ હતું. આમ કુલ વેચાણ મૂલ્યનો લગભગ 53 ટકા હિસ્સો આ શેરોનો જ હતો.

લોક ઇન છૂટતા લેન્સકાર્ટમાં પીઇ રોકાણકારોનું 18,500 કરોડનું સેલિંગ

લેન્સકાર્ટમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારો તેમનું રોકાણ છૂટું કરતાં જોવા મળ્યા હતા. ચાલુ વર્ષે તેમા લગભગ 18,500 કરોડના અનેકવિધ ડીલ થયેલા છે. કંપનીની સૌપ્રથમ લોક ઇન એક્સ્પાયરી મેમાં આવી હતી. આલ્ફા વેવ વેન્ચર્સ લિમિટેડે 8મી મેના રોજ 1,762 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. આ ઉપરાંત અન્ય રોકાણકારો બર્ડ્સઆઇ વ્યુ હોલ્ડિંગ્સે પણ તે જ દિવસે શેર વેચ્યા હતા. સોફ્ટબેન્ક વિઝન ફંડે ત્રીજી જૂનના રોજ રૂ. 2,873 કરોડના શેર વેચ્યા હતા અને 24 ઓગસ્ટે રૂ. 2,888 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. તેના પછી આલ્ફા વેવે 28મી ઓગસ્ટના રોજ બીજા 1,276 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. તેના પછી સોસાયટી જનરલ, ઇન્ટિગ્રેટેડ કોર સ્ટ્રેટેજીસ અને બીએનપી પારિબાસ ફાઇનાન્સિયલ માર્કેટ્સે રૂ. 2,679 કરોડના શેર સંયુક્ત રીતે વેચ્યા હતા. આમ લેન્સકાર્ટ કુલ 67,000 કરોડથી વધુ રોકાણ વેચાણમાં 27 ટકા હિસ્સો ધરાવતી હતી.

Groww અને Paytmનો સમાવેશ

Groww ના શેરમાં બીજા ક્રમનું સૌથી વધુ વેચાણ જોવા મળ્યું છે; આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં કંપનીના લગભગ ₹10,950 કરોડના શેર વેચાયા છે. આ વેચાણ પ્રવૃત્તિનો મોટો હિસ્સો મે મહિનામાં કંપનીના 'પ્રી-IPO લૉક-ઇન' (pre-IPO lock-in) સમયગાળાની સમાપ્તિ બાદ જોવા મળ્યો હતો. Peak XV Partners, Ribbit Capital અને Y Combinator સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓએ 12 મેના રોજ અંદાજે ₹5,326 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. આ સોદા તે સમયે પ્રવર્તમાન બજાર ભાવ કરતાં લગભગ 6-7 ટકાના ડિસ્કાઉન્ટ પર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ વેચાણનો દોર સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ચાલુ રહ્યો હતો. Y Combinator સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓએ 18 ઓગસ્ટના રોજ Groww ના વધુ ₹1,435 કરોડના શેર વેચ્યા હતા, જ્યારે Ribbit Capital સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓએ ઓગસ્ટ મહિનામાં આશરે ₹2,217 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. આ ઉપરાંત, Peak XV Partners એ 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ વધુ ₹1,756 કરોડના શેર વેચ્યા હતા.

આ સમયગાળા દરમિયાન ₹5,951 કરોડના શેર વેચાણ સાથે Paytm ત્રીજા ક્રમે રહ્યું છે. તેમાં સૌથી મોટો સોદો Resilient Asset Management દ્વારા 18 ઓગસ્ટના રોજ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આશરે ₹2,949 કરોડના શેર વેચાયા હતા; જ્યારે SAIF (Elevation Capital) સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓએ 4 ઓગસ્ટના રોજ અંદાજે ₹1,333 કરોડના શેર વેચ્યા હતા.

મીશો (Meesho) રોકાણ મૂલ્ય છૂટું કરવામાં ચોથા ક્રમે

ચાલુ વર્ષે રૂ. 5,557 કરોડના શેરના વેચાણ સાથે મીશો આ યાદીમાં ચોથા ક્રમે આવનારી કંપની બની છે. કંપનીના શેરમાં સૌથી મોટું ટ્રાન્ઝેકશન 3 સપ્ટેમ્બરના રોજ થયું હતું, જ્યારે સોફ્ટબેંક વિઝન ફંડ II (SoftBank Vision Fund II) એ લગભગ રૂ. 1,650 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. આ અગાઉ ઓગસ્ટમાં બે વ્યવહારો થયા હતા, જેમાં એલિવેશન કેપિટલ (Elevation Capital) અને પીક XV પાર્ટનર્સ (Peak XV Partners) દ્વારા આશરે રૂ. 1,949 કરોડનું અને વાય કોમ્બિનેટર (Y Combinator) સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓ દ્વારા અન્ય રૂ. 970 કરોડના શેરનું વેચાણ સામેલ હતું.

બ્લોક ડીલ્સ હોવા છતાં શેરોમાં વ્યાપક સ્તરે ઘટાડો ન થયો

મોટા બ્લોક ડીલ્સની શ્રેણી હોવા છતાં, શેરના ભાવમાં વ્યાપક સ્તરે સતત ઘટાડો થયા વિના આ પુરવઠો બજારે શોષી લીધો છે.  જ્યારે ગ્રો (Groww) અને પીબી ફિનટેક (PB Fintech) જેવી કંપનીઓમાં આવા મોટા વેચાણ દરમિયાન ઇન્ટ્રા-ડે (દિવસ દરમિયાનના કારોબાર) માં લગભગ 7-8 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, ત્યારે મીશો, લેન્સકાર્ટ (Lenskart), ઇટરનલ (Eternal) અને દિલ્હીવેરી (Delhivery) જેવી કંપનીઓમાં મોટા પ્રમાણમાં શેરની લે-વેચ થવા છતાં પ્રમાણમાં ઓછી અસ્થિરતા જોવા મળી હતી અથવા ઝડપી રિકવરી જોવા મળી હતી.

પોલિસીબઝાર (Policybazaar) માં રૂ. 3,798 કરોડના અન્ય વેચાણ-સંબંધિત વ્યવહારો જોવા મળ્યા હતા, જ્યારે પાઈન લેબ્સ (Pine Labs) માં રૂ. 3,069 કરોડ અને શેડોફેક્સ (Shadowfax) માં લગભગ રૂ. 3,001 કરોડના વ્યવહારો નોંધાયા હતા. મનીકંટ્રોલ દ્વારા સૌપ્રથમ અહેવાલિત આ સમાચારને પગલે બીજા દિવસના કારોબાર દરમિયાન શેરના ભાવમાં લગભગ 7 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. ટોચની પાંચ કંપનીઓ - લેન્સકાર્ટ, ગ્રો, પેટીએમ (Paytm), મીશો અને પોલિસીબઝાર - મળીને આ વર્ષે થયેલા નવા યુગના (new-age) બ્લોક અને બલ્ક ડીલ્સના કુલ મૂલ્યના લગભગ બે-તૃતીયાંશ હિસ્સો, એટલે કે લગભગ રૂ. 45,000 કરોડનો હિસ્સો ધરાવે છે.