વિક્રમ સંવત 2082માં કુલ 129 IPOઓએ ₹2.12 લાખ કરોડથી વધુ રકમ એકત્રિત કરી ઇતિહાસ સર્જયો

વિક્રમ સંવત 2082 દરમિયાન ભારતના મેઈનબોર્ડ IPO માર્કેટે નવી ઊંચાઈ હાંસલ કરી છે. નવેમ્બર 2025થી ઓક્ટોબર 2026ના સમયગાળામાં ભંડોળ એકત્રીકરણ (fundraising) ₹2.12 લાખ કરોડના આંકડાને સ્પર્શી ગયું છે. 'પ્રાઈમ ડેટાબેઝ' (Prime Database) અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન એકત્ર કરાયેલી રકમ અન્ય કોઈપણ સમાન 12 મહિનાના ગાળાની સરખામણીમાં સૌથી વધુ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, સંવત 2082માં બે મોટા (મેગા) IPO પણ જોવા મળ્યા - 'જિયો પ્લેટફોર્મ્સ' (Jio Platforms) અને 'નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ ઓફ ઈન્ડિયા' (NSE). NSEનો ₹22,561.57 કરોડનો IPO ભારતનો બીજો સૌથી મોટો IPO બન્યો, જ્યારે જિયો પ્લેટફોર્મ્સનો ₹30,213 કરોડનો IPO દેશના ઈતિહાસમાં સૌથી મોટો IPO સાબિત થયો. 'બોનાન્ઝા' (Bonanza) ના સિનિયર રિસર્ચ એનાલિસ્ટ અભિનવ તિવારીના જણાવ્યા અનુસાર, સમીક્ષા હેઠળના સમયગાળામાં ભંડોળ એકત્ર કરવામાં સ્થાનિક તરલતા (domestic liquidity) મુખ્ય પરિબળ રહી હતી.

'આનંદ રાઠી એડવાઈઝર્સ' (Anand Rathi Advisors) ના એસોસિયેટ ડિરેક્ટર અને ECM એક્ઝિક્યુશનના સહ-વડા સુમીત લાથે જણાવ્યું હતું કે, સંવત 2082માં પ્રાઈમરી માર્કેટમાં એકત્ર કરાયેલી કુલ રકમમાંથી, NSE અને જિયો પ્લેટફોર્મ્સના બે મેગા IPO દ્વારા જ લગભગ ₹52,800 કરોડ એકત્ર થયા હતા. આ રકમ સંવત 2082માં IPO દ્વારા એકત્ર કરાયેલા કુલ ભંડોળના 30 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.

સંવત 2082: IPOનું પ્રદર્શન

સંવત 2082 દરમિયાન (21 ઓક્ટોબર, 2025 થી 4 નવેમ્બર, 2026 સુધીનો સમયગાળો, જેના માટે ડેટા ઉપલબ્ધ છે), મેઈનબોર્ડ IPO માર્કેટમાં 129 ઈશ્યુ આવ્યા હતા, જેના દ્વારા કુલ ₹2.12 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. આમાંથી ₹99,917 કરોડ 'ફ્રેશ કેપિટલ' (નવી મૂડી) દ્વારા આવ્યા હતા, જ્યારે ₹1.12 લાખ કરોડ'ઓફર ફોર સેલ' (OFS) દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. ડેટા દર્શાવે છે કે, ઈશ્યુ પ્રાઈસ (નિર્ગમન કિંમત) ની સામે ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ (બંધ ભાવ) ના આધારે, લિસ્ટિંગના દિવસે સરેરાશ વળતર 14.29 ટકા રહ્યું હતું. 'પ્રાઇમ ડેટાબેઝ' (Prime Database) અનુસાર, 129 IPOમાંથી 89 IPO લિસ્ટિંગ સમયે તેમની ઇશ્યૂ કિંમત (issue price) પર અથવા તેનાથી ઉપર બંધ થયા હતા, જ્યારે 40 IPO ઇશ્યૂ કિંમતથી નીચે બંધ થયા હતા.

સંવત 2082માં SME IPO સેગમેન્ટમાં 238 ઇશ્યૂ આવ્યા હતા, જેના દ્વારા ₹10,511 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. આમાં ₹9,913 કરોડનું નવું મૂડીરોકાણ (fresh capital) હતું, જ્યારે OFS (ઓફર ફોર સેલ) દ્વારા ₹599 કરોડ આવ્યા હતા. લિસ્ટિંગના દિવસે સરેરાશ વળતર 11.91 ટકા રહ્યું હતું. 238 SME લિસ્ટિંગમાંથી 140 IPO તેમની ઓફર કિંમત પર અથવા તેનાથી ઉપર બંધ થયા હતા, જ્યારે 98 IPO ઇશ્યૂ કિંમતથી નીચે બંધ થયા હતા.

નવેમ્બર 2025થી ઓક્ટોબર 2026ના સમયગાળામાં મેઈનબોર્ડ (mainboard) IPO માટે સરેરાશ લિસ્ટિંગ ગેઈન (નફો) વધીને 14.13 ટકા થયો હતો, જે અગાઉના સમાન સમયગાળામાં 13.34 ટકા હતો. આ તાજેતરના સમયગાળામાં આવેલા 123 IPOમાંથી 85 IPO લિસ્ટિંગ સમયે તેમની ઓફર કિંમત પર અથવા તેનાથી ઉપર બંધ થયા હતા, જ્યારે 38 IPO તેનાથી નીચે બંધ થયા હતા. તેના અગાઉના વર્ષે, 107 IPOમાંથી 73 IPO ઓફર કિંમત પર અથવા તેનાથી ઉપર બંધ થયા હતા.

IPO પાઇપલાઇન

ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ, પ્રાઇમરી માર્કેટ (પ્રાથમિક બજાર) માટે આગામી સમયમાં ઘણી તકો રહેલી છે. 30 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીમાં, કુલ 116 કંપનીઓને તેમના IPO માટે SEBI (સેબી) તરફથી મંજૂરી મળી ગઈ હતી અને આ મંજૂરીઓ હજુ પણ માન્ય છે. 'પ્રાઇમ ડેટાબેઝ' અનુસાર, આ કંપનીઓના IPOનું અંદાજિત કદ ₹1,99,830 કરોડ છે.

આ ઉપરાંત, અન્ય 122 કંપનીઓએ SEBI પાસે તેમના ઓફર દસ્તાવેજો (offer documents) દાખલ કર્યા છે અને તેઓ મંજૂરીની રાહ જોઈ રહી છે. 'પ્રાઇમ ડેટાબેઝ' મુજબ, આ બંને શ્રેણીઓને મળીને લગભગ ₹4.3 લાખ કરોડ (₹૪.૩ ટ્રિલિયન) મૂલ્યની સંભવિત IPO પાઇપલાઇન તૈયાર છે. આ IPO પાઇપલાઇનમાં ઊર્જા (energy), ગ્રાહક ક્ષેત્ર (consumer), ટેક્નોલોજી અને નાણાકીય સેવાઓ (financial services) સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે, જે રોકાણકારોને રોકાણની અનેકવિધ તકો પૂરી પાડે છે.

તિવારીના મતે, સંવત ૨૦૮૩માં પ્રાઇમરી માર્કેટમાં વધુ મૂલ્યાંકન શિસ્ત (valuation discipline) અને પસંદગીયુક્ત અભિગમ (selectivity) જોવા મળે તેવી અપેક્ષા છે. “એક બાબત જેણે અમારું ધ્યાન ખેંચ્યું તે એ છે કે, લિસ્ટિંગ પછીના લાભો જાળવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહેલી કેટલીક કંપનીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી આક્રમક કિંમત નિર્ધારણ (aggressive pricing) નીતિ. તેથી, સંવત 2083માં રોકાણકારો GMP (ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ) ના હોબાળાને બદલે સાબિત થયેલી નફાકારકતા, કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને વાસ્તવિક મૂલ્યાંકનને વધુ પ્રાધાન્ય આપશે,” તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.