ઘરે કેટલું સોનું રાખી શકાય? સુપ્રીમ કોર્ટે 500g, 250g અને 100g ના નિયમ પર કરી મોટી સ્પષ્ટતા

Supreme Court Ruling: સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે મહિલાઓ નિર્ધારિત મર્યાદામાં સોનાના દાગીના રાખી શકે છે અને તેને આવકવેરાની કાર્યવાહીમાંથી મુક્તિ મળેલી છે. પરંતુ, સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પરિણીત મહિલાઓ માટે 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલાઓ માટે 250 ગ્રામ અને પુરુષો માટે 100 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના જપ્ત ન કરવા અંગેની માર્ગદર્શિકાને અપ્રમાણસર સંપત્તિના કિસ્સામાં સોનાના સ્ત્રોત માટે હિસાબ તરીકે ગણી શકાય નહીં.

આ નિર્ણય એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે ભલે કાયદામાં સોનાની માલિકીની અમુક મર્યાદાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે અપ્રમાણસર સંપત્તિ હોવાની શંકા હોય, તો તેને તેના સોનાના સ્ત્રોત વિશે જવાબ આપવામાંથી મુક્તિ મળી જાય છે.

નાણા મંત્રાલયે 1 ડિસેમ્બર, 2016 ના રોજ એક પૂર્વ-પ્રકાશન બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં જણાવાયું હતું કે આવકવેરાના દરોડા દરમિયાન, પરિણીત મહિલાના કબજામાં 500 ગ્રામ સુધી, અપરિણીત મહિલાના કબજામાં 250 ગ્રામ સુધી અને પુરુષના કબજામાં 100 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના જપ્ત કરવામાં આવશે નહીં. ભલે આ સોનું તેમની જાહેર કરેલી આવક સાથે મેળ ખાતું ન હોય, તો પણ તેને જપ્ત ન કરવાની વાત હતી. પરંતુ, સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના નિર્ણયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જપ્તીથી રક્ષણનો અર્થ એ નથી કે સોનાના સ્ત્રોતનો ખુલાસો ન કરવો.

આ સમગ્ર મામલો બિહારના ફુલપરી કુમારીના કેસ સાથે જોડાયેલો છે. 2015 માં ફુલપરી કુમારી અને તેમના પતિ સામે અપ્રમાણસર સંપત્તિ ધરાવવાનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો અને વિજિલન્સ વિભાગે ચાર્જશીટ પણ ફાઈલ કરી હતી. ફુલપરી કુમારીએ પટના હાઈકોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે તેમની પાસે રહેલું સોનું નિર્ધારિત મર્યાદાની અંદર જ છે. 14 મે, 2026 ના રોજ પટના હાઈકોર્ટે ફુલપરી કુમારીની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો અને આગળની કાર્યવાહી રદ કરી હતી.

જોકે, 2 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો. ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથન અને અરુણ પલ્લીની બેન્ચે ચુકાદો આપતાં જણાવ્યું કે સોનાને જપ્ત ન કરવાના નિયમો આપમેળે સોનાના મૂળ સ્થાનને સ્થાપિત કરતા નથી. આથી, કોર્ટે આ કેસને વધુ સુનાવણી માટે પુનઃસ્થાપિત કર્યો છે. આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે સોનાની ખરીદી અને તેના સ્ત્રોત અંગે પારદર્શિતા હોવી જરૂરી છે.

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube