Gold Adulteration: 22 કેરેટના ભાવે 20 કેરેટ સોનું? રેનિયમ પાવડરની ભેળસેળથી બચવા અપનાવો આ 5 સરળ ટિપ્સ
સોનાના દાગીનામાં વજન વધારવા માટે રેનિયમ નામના દુર્લભ ધાતુના પાવડરની ભેળસેળનો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. સોના કરતાં વધુ ઘનતા હોવાને કારણે રેનિયમ સામાન્ય મશીન ટેસ્ટમાં પણ પકડાતું નથી. તેથી સોનું ખરીદતા પહેલા HUID નંબર, BIS કેર એપ અને પાકા બિલ સહિતની 5 બાબતો તપાસવી અત્યંત જરૂરી છે.

Rhenium Powder in Gold: સોનાના દાગીના ખરીદતી વખતે મોટાભાગના ગ્રાહકો હોલમાર્ક જોઈને નિશ્ચિંત થઈ જતા હોય છે. જો દાગીના પર 22 કેરેટનું લેબલ હોય, તો આપણે માની લઈએ છીએ કે આપણને શુદ્ધ સોનું જ મળ્યું છે. પરંતુ જો તમે 22 કેરેટના પૈસા ચૂકવો અને બદલામાં 20 કેરેટ સોનું મળે તો? તાજેતરમાં સોનામાં ભેળસેળનો એક એવો કિસ્સો સામે આવ્યો છે જેણે ગ્રાહકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. આરોપ છે કે સોનામાં 'રેનિયમ' (Rhenium) નામના ખાસ ધાતુના પાવડરની ભેળસેળ કરવામાં આવી રહી છે, જે દાગીનાનું વજન વધારે છે પરંતુ વાસ્તવિક સોનાનું પ્રમાણ ઘટાડી દે છે.
રેનિયમ પાવડરથી કેવી રીતે થાય છે ભેળસેળ?
રેનિયમ એ ચાંદી જેવો રંગ ધરાવતી એક દુર્લભ ધાતુ છે, જેનો ઉપયોગ જેટ એન્જિન અને અન્ય ઔદ્યોગિક કામોમાં થાય છે. તેની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તેની ઘનતા સોના કરતાં પણ વધારે હોય છે. શુદ્ધ સોનાની ઘનતા આશરે 19.3 ગ્રામ પ્રતિ ઘન સેન્ટીમીટર હોય છે, જ્યારે રેનિયમની ઘનતા આશરે 21 ગ્રામ પ્રતિ ઘન સેન્ટીમીટર હોય છે. આ કારણે સોનામાં રેનિયમ ઉમેરવાથી દાગીનાનું વજન વધી જાય છે, પરંતુ તેમાં અસલી સોનાનું પ્રમાણ ઓછું રહે છે. ગ્રાહકને લાગે છે કે તે વજન પ્રમાણે વધુ સોનું ખરીદી રહ્યો છે, જ્યારે હકીકતમાં દાગીનાની શુદ્ધતા ઓછી હોય છે.
હોલમાર્કિંગ પછી પણ છેતરપિંડી કેવી રીતે શક્ય છે?
સામાન્ય રીતે સોનાની શુદ્ધતા તપાસવા માટે વપરાતું XRF મશીન માત્ર દાગીનાની બાહ્ય સપાટીની તપાસ કરે છે. જો દાગીનાના બહારના પડ અને અંદરના સ્તરની ધાતુઓમાં તફાવત હોય, તો મશીનનો રિપોર્ટ સાચી શુદ્ધતા બતાવી શકતો નથી. આ ઉપરાંત પથ્થર પર ઘસીને કરાતા ટેસ્ટ કે એસિડ ટેસ્ટમાં પણ આવી અશુદ્ધિઓ પકડાતી નથી. રેનિયમ જેવી ધાતુની ભેળસેળ પકડવા માટે ખાસ પ્રયોગશાળામાં ધાતુ ઓળખ પરીક્ષણ અથવા અગ્નિ પરીક્ષણ (Fire Assay Test) કરાવવું જરૂરી બને છે.
સોનું ખરીદતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી 5 બાબતો
હોલમાર્ક અને HUID નંબર તપાસો: દાગીના ખરીદતી વખતે તેના પર BIS નું ચિહ્ન, શુદ્ધતાનો આંકડો અને 6-અંકનો HUID નંબર અવશ્ય તપાસો. આ નંબર દરેક દાગીનાની અલગ ઓળખ દર્શાવે છે.
BIS કેર એપ પર વેરિફિકેશન કરો: તમે તમારા મોબાઈલમાં 'BIS Care' એપ ડાઉનલોડ કરીને દાગીના પર લખેલો HUID નંબર નાખીને તેની અસલિયત અને શુદ્ધતાની સંપૂર્ણ માહિતી જાતે જ ચકાસી શકો છો.
સ્પષ્ટ અને સંપૂર્ણ બિલ લો: ખરીદી કરતી વખતે એવું પાકું બિલ લો જેમાં સોનાની શુદ્ધતા, કુલ વજન, સોનાનું ચોખ્ખું વજન, આજનો ભાવ, ઘડામણ (મેકિંગ ચાર્જ), નંગ કે પથ્થરનું વજન અને ટેક્સની વિગતો અલગ-અલગ લખેલી હોય.
પરીક્ષણ પદ્ધતિ વિશે પૂછપરછ કરો: ઝવેરીને પૂછો કે તેઓ સોનાની શુદ્ધતા કઈ પદ્ધતિથી તપાસે છે. જો તમને દાગીનાની શુદ્ધતા અંગે સહેજ પણ શંકા જણાય, તો તેનું સ્વતંત્ર પરીક્ષણ કરાવવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખો.
જરૂર પડે તો લેબોરેટરીમાં તપાસ કરાવો: જો તમને લાગે કે દાગીનાની શુદ્ધતા જણાવેલા કેરેટ કરતાં ઓછી છે, તો BIS માન્યતા પ્રાપ્ત ટેસ્ટિંગ સેન્ટરમાં તેની તપાસ કરાવો. ખાસ કરીને કોઈ ધાતુની ભેળસેળની શંકા હોય તો સામાન્ય મશીન ટેસ્ટને બદલે યોગ્ય લેબોરેટરી પરીક્ષણ કરાવવાનો આગ્રહ રાખો.
આ પણ વાંચોઃ સોના-ચાંદીના ભાવમાં મોટો કડાકો: 30 મિનિટમાં ₹37.20 લાખ કરોડનું ધોવાણ, જાણો ભાવ ઘટવાનું અસલી કારણ
આ પણ જુઓ
Disclaimer - અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર જાણકારી અને શૈક્ષણિક હેતુ માટે છે. તેને કોઈપણ શેર, સિક્યોરિટી અથવા નાણાકીય પ્રોડક્ટ ખરીદવા કે વેચવાની સલાહ અથવા ભલામણ તરીકે ન ગણવી. રોકાણ બજારના જોખમોને આધીન છે. કોઈપણ રોકાણ અથવા નાણાકીય નિર્ણય લેતા પહેલાં તમારી નાણાકીય સ્થિતિ, રોકાણના હેતુ અને જોખમ લેવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરો અને અધિકૃત નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લો.
Also Read

Wheat Acreage : ભારતમાં ઘઉંનું વાવેતર 26 વર્ષના તળીયે

Gold Silver Explainer : સોના-ચાંદીમાં છ કલાકમાં રૂ. 93 લાખ કરોડ ડૂબ્યા, હવે ખરીદીની તક કે વધુ ઘટાડો થશે?

Gold - Silver Price: સોના-ચાંદીમાં કેમ બોલાયો કડાકો, જાણો 10 મુખ્ય કારણો

Rupee 7 મહિનાની ટોચે : સોના-ચાંદીમાં કડાકા વચ્ચે રૂપિયો 93ની સપાટીને પાર

Gold Silver Crash: સોનું ₹1.22 લાખે, ચાંદી ₹1.48 લાખે; ખરીદદારોને રાહત, વાયદામાં મોટું નુકસાન

સોના-ચાંદીના ભાવમાં મોટો કડાકો! સોનામાં ₹4,700થી વધુનો ઘટાડો, જ્યારે ચાંદી ₹8,900થી વધુ

Gold Price Today: સોનાના ભાવમાં સતત 8મા દિવસે ઘટાડો, જાણો આજના ભાવ





