SEBI New Rules: AI ના દુરુપયોગ પર લગામ કસવા સેબી તૈયાર, કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી થશે

SEBI AI regulations: શેરબજારમાં હાલના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આ બદલાવને ધ્યાનમાં રાખીને બજાર નિયામક સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) હવે AI ના ઉપયોગ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરવા જઈ રહ્યું છે. રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સેબી ટૂંક સમયમાં નવા અને કડક નિયમો રજૂ કરશે. સેબીના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે શેરબજાર સાથે જોડાયેલી તમામ કંપનીઓએ AI નો ઉપયોગ સંપૂર્ણ જવાબદારી સાથે કરવો પડશે અને આ અંગેની વિગતવાર માર્ગદર્શિકા ટૂંક સમયમાં જારી કરવામાં આવશે. ઈન્ડિયા ટ્રેડ પ્રમોશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (ITPO) દ્વારા આયોજિત 45મા ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર મેળામાં શનિવારે સેબી પેવેલિયનનું ઉદ્ઘાટન કરતી વખતે તુહિન કાંત પાંડેએ આ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સમયની સાથે નવી ટેકનોલોજી અપનાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે રોકાણકારોના નાણાંની સુરક્ષા કરવી અને શેરબજારમાં સામાન્ય લોકોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવો તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે.

સેબીના આગામી નિયમોમાં ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવશે કે કંપનીઓ AI નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે અને તેની માહિતી કેટલી પારદર્શકતાથી જાહેર કરે છે. નવા નિયમો હેઠળ કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવશે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે કોઈ પણ મોટા કે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો માત્ર AI ના ભરોસે છોડી શકાશે નહીં, પરંતુ તેમાં માનવીય દેખરેખ રાખવી ફરજિયાત રહેશે. નોંધનીય છે કે આ પહેલા જૂન 2025 માં પણ સેબીએ એક પરામર્શ પત્ર બહાર પાડ્યો હતો, જેમાં AI અને મશીન લર્નિંગના સુરક્ષિત ઉપયોગ અંગે ભલામણો કરવામાં આવી હતી જેથી ટેકનોલોજીના જોખમો ઘટાડી શકાય અને નાણાકીય વ્યવસ્થા મજબૂત બને.

સાયબર હુમલા, ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગના જોખમો

બજારમાં વધી રહેલા સાયબર હુમલાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા સેબી ચેરમેને જણાવ્યું હતું કે બેંકો, ક્રિપ્ટોકરન્સી પ્લેટફોર્મ અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પર સાયબર જોખમો વધી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સ દ્વારા થતી ઓનલાઈન છેતરપિંડી પણ એક મોટો પડકાર છે. આ જોખમોનો સામનો કરવા માટે સેબી પોતાની સુરક્ષા સિસ્ટમને સતત અપગ્રેડ કરી રહ્યું છે. આ દિશામાં પગલું ભરતા સેબીએ મે 2026 માં ફાઇનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી બોર્ડના FIRE રિપોર્ટિંગ ફોર્મેટ પર આધારિત એક નવી સિસ્ટમ શરૂ કરી છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય હેતુ સાયબર સુરક્ષાની ઘટનાઓનું રિપોર્ટિંગ ઝડપી બનાવવાનો અને તેના પર ત્વરિત પગલાં લેવાનો છે.

આ સાથે જ પાંડેએ ભવિષ્યમાં ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગથી ઊભા થનારા જોખમો વિશે પણ ચેતવણી આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે વર્ષ 2032 થી 2035 ની વચ્ચે ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગના જોખમો વધુ ગંભીર બની શકે છે, જેના માટે વિશ્વભરના શેરબજારો અત્યારથી જ તૈયારી કરી રહ્યા છે. સેબી હાલમાં એવી ટેકનિકલ સિસ્ટમોની ઓળખ કરી રહ્યું છે જે મહત્વપૂર્ણ ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા માટે ખાસ સુરક્ષા તકનીકો વાપરે છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ નબળાઈ ન રહે. બીજી તરફ, સેબી પોતે પણ બજારની દેખરેખ માટે AI નો ઉપયોગ વધારી રહ્યું છે. સેબીએ 'સુદર્શન' નામનું એક ખાસ મોનિટરિંગ ટૂલ બનાવ્યું છે, જેનું પ્રદર્શન આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમનકારી કાર્યક્રમોમાં પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

સ્ટાર્ટઅપ અને ડીપ-ટેક કંપનીઓ માટે લિસ્ટિંગ સરળ બનશે

શેરબજારમાં નવી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સનો પ્રવેશ સરળ બનાવવા માટે પણ સેબી સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યું છે. ઇનોવેટર્સ ગ્રોથ પ્લેટફોર્મ (IGP) ને કંપનીઓ માટે વધુ આકર્ષક બનાવવા માટે એક ખાસ વર્કિંગ ગ્રુપની રચના કરવામાં આવી છે. વર્તમાન પ્લેટફોર્મ ધાર્યા મુજબ સફળ ન રહેતા સેબી હવે તેના નિયમોની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે.

સેબીનું મુખ્ય ધ્યાન ડીપ-ટેક અને બાયોટેક ક્ષેત્રની કંપનીઓ પર છે. આવી કંપનીઓને પોતાનો બિઝનેસ સેટ કરવામાં અને નફો કમાવવામાં ઘણા વર્ષો લાગી જતા હોય છે. તેથી સેબી ઈચ્છે છે કે આવી કંપનીઓને શરૂઆતના તબક્કામાં જ શેરબજારમાંથી મૂડી એકત્ર કરવાની સરળ તક મળે. જોકે, ચેરમેને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આવી કંપનીઓમાં રોકાણ કરવા પાછળ રહેલા ઊંચા જોખમો વિશે રોકાણકારોને પૂરેપૂરી માહિતી આપવી ફરજિયાત રહેશે, જેથી રોકાણકારો જોખમ સમજીને લાંબા ગાળાના વિકાસ માટે રોકાણ કરી શકે. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન જ્યારે તેમને બજેટની ચર્ચાઓ અંગે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે આ વિષય પર કોઈ પણ વિગત આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

આ પણ વાંચોઃ છેલ્લા 6 મહિનામાં 11 પેની સ્ટોક્સ 84% સુધી તૂટ્યા: શું તમારા પોર્ટફોલિયોમાં છે આ શેર?

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube